Zoals je merkt is outdoor activiteiten begeleiden binnen een wettelijk kader vooral de zorg en het geregel van de organisatie waarbinnen je actief bent. Tenzij je als gids op zelfstandige basis outdoor activiteiten wenst te organiseren dan dien je hier wel allemaal aan te voldoen.

Het wettelijke gedeelte is dan misschien wel voor de organisatie maar dit neemt niet weg dat je als begeleider en als OG een grote verantwoordelijkheid draagt  tov. jouw deelnemers. Tijdens het begeleiden ben jij ten opzichte van jouw deelnemers verantwoordelijk:

• voor wat je doet en hoe je het doet
• voor wat je beslist of niet beslist
• voor wat je zegt en wat je niet zegt

Een hele boterham maar geen nood je wordt gesteund, opgeleid en gecoacht door de organisatie, het opleidingscentrum, jouw eindverantwoordelijke en de veiligheidscoördinator. Door het volgen van hun instructies en richtlijnen zijn er al een hele hoop zaken waarvoor je niet meer verantwoordelijk bent (verleggen van verantwoordelijkheid noemt men dit). Je bent niet verantwoordelijk voor zaken die:

• je niet kan voorzien – “pure bad luck”
• je werden aangeleerd – vaardigheden en competenties dmv opleiding
• je uitvoert volgens de bedrijfsprocedure – draaiboeken, situatieschetsen, seizoensaanpassingen, veiligheidsmanagement richtlijnen
• je door de eind- of veiligheidsverantwoordelijke werden opgedragen

De zoektocht naar verantwoordelijkheid

één van de hete hangijzers als zich een outdoor accident voordoet; wie is verantwoordelijk voor het ongeval? Volgende personen / rechtspersonen kunnen verantwoordelijk gesteld worden:

• de deelnemer
• de begeleider
• het outdoor bedrijf
• het opleidingscentrum
• of helemaal “niemand”

Autorisatie

Alvorens we kunnen overgaan naar het bespreken van voorbeelden wanneer wie verantwoordelijk kan gesteld worden moeten we eerst het concept “autoriseren” verduidelijken.

een deelnemer de autorisatie geven om een bepaalde outdoor handeling zelfstandig uit te voeren betekent dat:

1. je de deelnemers die handeling of vaardigheid hebt aangeleerd
2. dat de deelnemer deze handeling een paar keer heeft uitgevoerd onder jouw toezicht en controle
3. dat je de deelnemer uiteindelijk capabel acht om deze handeling veilg uit te voeren zonder toezicht
4. dat je de deelnemer duidelijk hebt gecommuniceerd dat hij/zij vanaf nu deze handeling zelfstandig mag uitvoeren zonder jouw toezicht, je hebt hem/haar de autorisatie gegeven voor deze handeling
5. heel belangrijk is dat zolang je geen autorisatie geeft elke deelnemer goed weet dat hij geen enkele outdoor handeling zonder toezicht mag uitvoeren!!!

Autorisatie geven zorgt ervoor dat deelnemers bepaalde outdoor handelingen zonder toezicht mogen uitvoeren; bv. deelnemers de autorisatie geven om zelfstandig op een looplijn te vorderen dwz dat je ten minste 5 goed uitgevoerde klik-overs hebt gezien (dwz een ankerpunt in de looplijn passeren door eerst de ene leeflijn en dan de andere leeflijn over te klikken, nooit 2 leeflijnen samen los!)

Als gids/begeleider de autorisatie bezitten om bepaalde activiteiten te begeleiden betekent dat je binnen de organisatie, na een vastgelegd proces van opleiding en controle, duidelijk gecommuniceerd hebt gekregen dat je de autorisatie bezit voor deze activiteit. Duidelijk gecommuniceerd betekent dat dit neergeschreven staat in de bedrijfsdocumenten die zowel jij als jouw collega’s kunnen raadplegen.

Voorbeelden wanneer een deelnemer verantwoordelijkheid gesteld kan worden voor een ongeval

• Het negeren van de gids instructies die duidelijk gegeven werden
• Zonder verwittigen de groep verlaten en op eigen houtje verdergaan
• Onder invloed deelnemen aan een activiteit zonder dat dit merkbaar was voor gids of andere deelnemers (indien dit wel merkbaar was kan de gids verantwoordelijk gesteld worden om iemand onder invloed mee te nemen op activiteit)
• Een techniek die correct aangeleerd werd, ingeoefend werd en geautoriseerd werd alsnog foutief toepassen
• Een zelfstandige beslissing / eigen initiatief nemen dat duidelijk ingaat tegen wat de gids gecommuniceerd heeft en/ of tegen wat de rest van de groep ervaart als wat er verwacht wordt van hun

Voorbeelden wanneer een begeleider verantwoordelijkheid gesteld kan worden voor een ongeval

• Een foutieve techniek gebruiken of een techniek foutief uitvoeren
• Negeren van draaiboek instructies, seizoensaanpassingen, veiligheidsmanagement richtlijnen of andere bedrijfsdocumentatie die van toepassing is op de activiteit (dit zijn steeds documenten die duidelijk onder de aandacht werden gebracht en die je hebt afgetekend als zijnde  “gelezen”)
• Een beslissing nemen die duidelijk ingaat tegen de beslissing die zou volgen uit het aangeleerde protocol om in dergelijke situaties een beslissing te vormen
• Een deelnemer onder invloed laten deelnemen of zelf onder invloed begeleiden
• Iemand blootstellen aan een risico dat hoger is dan de aanvaardbare risico’s van de activiteit
• Cruciale veiligheidsinformatie niet, foutief of onvoldoende communiceren aan de deelnemers
• Een niet geautoriseerde handeling door een deelnemer laten uitvoeren zonder daar toezicht en controle op te houden
• Onvoldoende controleren van het materiaal

Voorbeelden wanneer het bedrijf verantwoordelijkheid gesteld kan worden voor een ongeval

• Gidsen een activiteit laten begeleiden waarvoor ze niet geautoriseerd zijn
• Een falend of onvoldoende dynamisch veiligheidsmanagement systeem implementeren
• Foutieve draaiboek instructies of seizoensaanpassingen communiceren
• Gidsen onder invloed laten begeleiden
• Procedures ontwikkelen waar iemand blootgesteld wordt aan een risico dat hoger is dan de aanvaardbare risico’s van de activiteit
• Cruciale veiligheidsinformatie niet, foutief of onvoldoende communiceren aan de gidsen
• Onvoldoende ingrijpen wanneer gidsen de veiligheidsvoorschriften en protocols niet volgen
• Foutief en of slecht materiaal voorzien, een inadequaat materiaal-controle systeem implementeren

Voorbeelden wanneer het opleidingscentrum verantwoordelijkheid gesteld kan worden voor een ongeval

• Een foutieve techniek aanleren
• Onvoldoende testen alvorens iemand te autoriseren
• Foutieve of onvoldoende protocols aanleren om de juiste beslissing te nemen in cruciale situaties
• Cruciale veiligheidsinformatie niet, foutief of onvoldoende aanleren
• Iemand met onvoldoende competenties of vaardigheden voor een bepaalde functie alsnog autoriseren voor deze functie

Voorbeelden wanneer niemand verantwoordelijkheid gesteld kan worden voor een ongeval

• “pure bad luck” ; vb een onverwachte steen die valt
• Een accident dat voorvalt binnen de aanvaardbare risico’s van de activiteit; vb een voet omslaan door het wandelen op oneffen bergpaden
• Een accident dat zich voordoet alhoewel alle in de sector gangbare technieken, veiligheidsvoorschriften gevolgd werden en er heerst een goedwerkend veiligheidsmanagement systeem. Zo’n accident wordt onderzocht en kan leiden tot aanpassingen in de voorschriften, als zo’n accident zich vanaf dan meerdere malen voordoet kan er in de toekomst wel een verantwoordelijke worden aangesteld